Türkiyədə korporativ verginin (mənfəət vergisi) ümumi dərəcəsi 25%-dir; banklarda və maliyyə qurumlarında 30%, sənaye reyestri sənədi olan qurumların yalnız istehsaldan əldə etdiyi mənfəətə isə 7582 saylı Qanunla 12,5% tətbiq olunur (5520 saylı Qanun, m.32). Korporativ vergi güzəşt və azadolmalar çıxılmamışdan əvvəlki mənfəətin 10%-indən az ola bilməz (m.32/C). Bölüşdürülən dividendlərdə stopaj 9286 saylı Prezident Qərarı ilə 15%-dir; ikiqat vergitutmanın aradan qaldırılması haqqında sazişlər daha aşağı dərəcə nəzərdə tuta bilər. ƏDV-nin ümumi dərəcəsi 20%-dir.
Türkiyədə şirkətlər hansı vergiləri ödəyir?
Türkiyədə fəaliyyət göstərən şirkətin üzləşdiyi əsas vergilər bunlardır: mənfəətdən korporativ vergi (5520 saylı Korporativ Vergi haqqında Qanun — Kurumlar Vergisi Kanunu), mal və xidmət təchizatından əlavə dəyər vergisi (3065 saylı ƏDV haqqında Qanun; Türkiyədə KDV), əmək haqqı, icarə, sərbəst peşə fəaliyyəti və dividend kimi ödənişlərdə mənbədən tutulan vergi (stopaj) və müqavilələrdə möhür vergisi kimi əməliyyat vergiləri. Fiziki şəxs olan ortaqlar və işçilər isə 193 saylı Gəlir Vergisi haqqında Qanuna tabedir.
Xarici investorun ilk bilməli olduğu bölgü tam və məhdud vergi ödəyicisi bölgüsüdür. 5520 saylı Qanunun 3-cü maddəsinə görə hüquqi ünvanı və ya iş mərkəzi Türkiyədə olan qurumlar tam vergi ödəyicisidir və Türkiyədə və xaricdə əldə etdikləri mənfəətin hamısından vergiyə cəlb olunur. Hüquqi ünvanı da, iş mərkəzi də Türkiyədən kənarda olan qurumlar məhdud vergi ödəyicisidir və yalnız Türkiyədə əldə etdikləri mənfəətdən vergiyə cəlb olunur. Türkiyədə təsis edilmiş A.Ş. və ya Ltd. Şti. ortaqları tamamilə xarici olsa belə tam vergi ödəyicisidir; xarici şirkətin Türkiyədəki filialı isə məhdud vergi ödəyicisidir.
2026-cı ildə korporativ vergi dərəcəsi nə qədərdir?
Ümumi dərəcə 25%-dir (5520 saylı Qanun, m.32/1, 7394 saylı Qanunla dəyişdirilmiş redaksiyada). Banklar, 6361 saylı Qanunun əhatə etdiyi lizinq, faktorinq və maliyyələşdirmə şirkətləri, elektron ödəniş və elektron pul qurumları, səlahiyyətli valyuta mübadiləsi müəssisələri, aktivlərin idarə edilməsi şirkətləri, kapital bazarı qurumları, sığorta, təkrarsığorta və pensiya şirkətləri, habelə tik-idarə et-təhvil ver və səhiyyədə dövlət-özəl tərəfdaşlıq layihələrində müqavilə tərəfi olan şirkətlər üçün dərəcə 30%-dir.
Ümumi dərəcədən fərqlənən əsas güzəştli dərəcələr bunlardır:
- İstehsal mənfəəti — 12,5%: 21.05.2026 tarixli 7582 saylı Qanunla dəyişdirilmiş 32-ci maddənin 8-ci hissəsinə görə sənaye reyestri sənədi olan və faktiki istehsalla məşğul olan qurumların yalnız istehsaldan əldə etdiyi mənfəətə və kənd təsərrüfatı istehsalı mənfəətinə korporativ vergi 12,5% dərəcəsi ilə tətbiq olunur. Bu mənfəətə əlavə olaraq ixrac güzəşti tətbiq edilmir.
- İxrac mənfəəti — 5 bənd güzəşt: ixrac edən qurumların yalnız ixracdan əldə etdiyi mənfəətdə dərəcə 5 bənd aşağı tətbiq olunur (m.32/7); vasitəçi ixrac müqaviləsi ilə xarici ticarət kapital şirkətləri və ya sahəvi xarici ticarət şirkətləri vasitəsilə həyata keçirilən ixrac da buraya daxildir.
- İlkin kütləvi təklif — 2 bənd güzəşt: səhmləri Borsa İstanbulda ilk dəfə ən azı 20% həcmində kütləvi təklif edilən qurumlarda (maliyyə qurumları istisna olmaqla) beş hesabat dövrü ərzində dərəcə 2 bənd aşağı tətbiq olunur (m.32/6).
Güzəştli dərəcələr maddədəki digər güzəştlər tətbiq edildikdən sonrakı dərəcəyə tətbiq olunur (m.32/9). Qurumlar cari dövrün korporativ vergisinə hesablanmaq üçün cari dövrün dərəcəsi ilə avans vergi də ödəyir (m.32/2).
Ölkədaxili minimum korporativ vergi necə işləyir?
28.07.2024 tarixli 7524 saylı Qanunla əlavə edilmiş 32/C maddəsinə görə, 32 və 32/A maddələri nəzərə alınmaqla hesablanan korporativ vergi güzəşt və azadolmalar çıxılmamışdan əvvəlki mənfəətin 10%-indən az ola bilməz. Bu mənfəət mühasibat balansı üzrə mənfəətə qanunla qəbul edilməyən xərclərin əlavə edilməsi yolu ilə müəyyən olunur (m.32/C-6).
Minimum vergi hesablanarkən bəzi maddələr vergi bazasından çıxılır (m.32/C-2): müəyyən azadolma mənfəətləri, elmi-tədqiqat və dizayn güzəştləri, 3218 saylı Azad Zonalar haqqında Qanun və 4490 saylı Türkiyə Beynəlxalq Gəmi Reyestri haqqında Qanun üzrə azad olunan mənfəətlər, 4691 saylı Qanun üzrə texnologiya inkişafı zonasında mənfəət azadolması və 7582 saylı Qanunla əlavə edilmiş bəndə əsasən 7412 saylı Qanunun 6-cı maddəsinin 1-ci hissəsinin (a) bəndindəki mənfəət güzəşti. İstehsal, ixrac və kütləvi təklif güzəştli dərəcələri səbəbindən alınmayan vergi və 32/C maddəsi qüvvəyə minməmişdən əvvəl alınmış təşviq sənədlərindəki investisiyaya töhfə məbləği səbəbindən alınmayan vergi də hesablanmış minimum vergidən çıxılır (m.32/C-3).
İlk dəfə fəaliyyətə başlayan qurumlara fəaliyyətə başladıqları dövrdən etibarən üç hesabat dövrü ərzində minimum vergi tətbiq olunmur (m.32/C-5). Yeni təsis edilmiş xarici kapitallı şirkətlər üçün bu, ilk illərdə mühüm planlaşdırma imkanıdır. Azad zona və texnopark üstünlükləri üçün azad zonalar bələdçisinə və texnopark və OSB bələdçisinə baxa bilərsiniz.
İnvestisiya təşviqi korporativ vergini necə azaldır?
Sənaye və Texnologiya Nazirliyinin (Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı) verdiyi investisiya təşviq sənədi əsasında həyata keçirilən investisiyalardan əldə edilən mənfəətə investisiyaya töhfə məbləğinə çatanadək və ən çoxu on hesabat dövrü ərzində korporativ vergi 60% güzəştlə tətbiq olunur (5520 saylı Qanun, m.32/A-1). Maliyyə və sığorta, birgə fəaliyyətlər, podrat işləri və mədən icarəsinə (rödovans) bağlı investisiyalar əhatə dairəsindən kənardadır. 7555 saylı Qanunla 20.07.2025-ci il tarixdə edilmiş dəyişikliklə mənfəət olduğu halda istifadə edilməyən investisiyaya töhfə məbləğlərinin sonrakı dövrlərdə nəzərə alınmayacağı müəyyən edilmişdir.
İnvestisiyaya töhfə dərəcəsi qüvvədə olan 9903 saylı Prezident Qərarına əlavə İnvestisiyalara Dövlət Yardımları haqqında Qərarın 20-ci maddəsi ilə müəyyən edilir: Texnologiya Hamləsi və Yerli İnkişaf Hamləsi proqramlarında 50%, Strateji Hamlədə 40%, prioritet investisiyalarda 30%, hədəf investisiyalarda 20%. Qərarın 20-ci maddəsinin 4-cü hissəsi qeydiyyatı təşviq müraciətindən ən çoxu bir il əvvəl olan yeni şirkətlərə vergi güzəşti əvəzinə artırılmış faiz və ya maşın-avadanlıq dəstəyini seçmək imkanı verir. Ətraflı məlumat investisiya təşviq sistemi bələdçisindədir.
Dividend bölüşdürülməsində stopaj nə qədərdir?
Tam vergi ödəyicisi olan qurumların bölüşdürdüyü dividendlərdə mənbədən tutulan verginin dərəcəsi 9286 saylı Prezident Qərarı (Rəsmi Qəzet 22.12.2024) ilə 10%-dən 15%-ə qaldırılmışdır (Gəlir Vergisi haqqında Qanun, m.94/6-b-i, Korporativ Vergi haqqında Qanun, m.15 və m.30). Bu dərəcə dividend alan məhdud vergi ödəyicisi qurumlar (xarici ana şirkət) və fiziki şəxs olan ortaqlar üçün qüvvədədir. Mənfəətin kapitala əlavə edilməsi dividend bölgüsü sayılmır (KVK m.30/3).
Dividend alan xarici şirkətin ölkəsi ilə Türkiyə arasında qüvvədə olan ikiqat vergitutmanın aradan qaldırılması haqqında saziş (ÇVÖA) varsa, sazişdəki daha aşağı dərəcə tətbiq edilə bilər. Bunun üçün dividend alan şəxs öz ölkəsinin səlahiyyətli orqanından aldığı rezidentlik sənədini bölgü aparan türk şirkətinə təqdim etməlidir. Sazişlərdəki dərəcələr adətən iştirak payından və müddətindən asılı olaraq dəyişir; hər sazişin öz mətni əsas götürülməlidir. Mənfəətin köçürülməsi addımları valyuta və kapital köçürmələri bələdçisində izah edilir.
Xaricdəki şirkətlərə edilən ödənişlərdə hansı stopaj tətbiq olunur?
5520 saylı Qanunun 30-cu maddəsi məhdud vergi ödəyicisi qurumlara edilən müəyyən ödənişlərdə ödənişi edən türk şirkətinə vergini mənbədə tutmaq öhdəliyi qoyur. Qanunda 15% kimi nəzərdə tutulan tutma sərbəst peşə fəaliyyəti gəlirlərini, daşınmaz əmlakdan gəlirləri, müəyyən daşınar kapital gəlirlərini (faiz kimi), bir ildən artıq davam edən tikinti işlərinin ödənişlərini və müəllif hüququ, patent, əmtəə nişanı, nou-hau kimi qeyri-maddi hüquq haqlarını əhatə edir (m.30/1-2).
Prezident bu dərəcələri gəlir növünə və ya fəaliyyət sahəsinə görə ayrı-ayrılıqda müəyyən etməyə, sıfıra endirməyə və ya bir mislinədək artırmağa səlahiyyətlidir (m.30/8). Buna görə tətbiq ediləcək dərəcə ödənişin növünə görə ödəniş tarixində qüvvədə olan Prezident qərarından yoxlanılmalıdır. Bundan əlavə:
- Vergitutma potensialı və məlumat mübadiləsi baxımından Prezidentin elan etdiyi ölkələrdə rezident olan qurumlara edilən istənilən ödənişdə 30% tutma nəzərdə tutulub; xarici maliyyə qurumlarından alınmış kreditlərin əsas borcu, faiz və mənfəət payı ödənişləri, habelə sığorta və təkrarsığorta ödənişləri bu tutmaya tabe deyil (m.30/7).
- Tutma ümumi (brutto) məbləğdən aparılır; vergini ödəyən öz üzərinə götürərsə, vergi bazası bruttoya çatdırılır (m.30/11).
- ÇVÖA müddəaları rezidentlik sənədi təqdim edilməklə tutmanı azalda və ya aradan qaldıra bilər.
ƏDV baxımından da oxşar mexanizm mövcuddur: Türkiyədə yaşayış yeri, iş yeri, hüquqi ünvanı və iş mərkəzi olmayan şəxslərdən alınan xidmətlərdə Maliyyə və Xəzinə Nazirliyi (Hazine ve Maliye Bakanlığı) əməliyyatın tərəfini verginin ödənilməsinə görə məsul şəxs təyin edə bilər (ƏDV haqqında Qanun, m.9/1). Praktikada türk şirkəti xaricdən aldığı xidmətin ƏDV-sini məsul şəxs qismində bəyan edir və şərtlər varsa onu əvəzləşdirməyə daxil edir.
ƏDV dərəcələri hansılardır?
3065 saylı ƏDV haqqında Qanunun 28-ci maddəsi dərəcəni müəyyən etmək səlahiyyətini Prezidentə verir. Dərəcələr 2007/13033 saylı Nazirlər Şurası Qərarı ilə qüvvəyə minmiş Mal və Xidmətlərə Tətbiq Ediləcək Əlavə Dəyər Vergisi Dərəcələrinin Müəyyən Edilməsi haqqında Qərarda yer alır. 07.07.2023 tarixli 7346 saylı Prezident Qərarı ilə ümumi dərəcə 18%-dən 20%-ə, (II) saylı siyahıdakı güzəştli dərəcə isə 8%-dən 10%-ə qaldırılmışdır. (I) saylı siyahıdakı mallar üçün güzəştli dərəcə 1%-dir. Bu tarixdən sonra Qərarda siyahıların əhatəsinə dair dəyişikliklər edilmiş (məsələn, 14.11.2024 tarixli 9126 saylı Qərar), lakin 22.11.2026 tarixinə dərəcələrdə dəyişiklik aşkar edilməmişdir.
Təşviq sənədi əsasında ölkə daxilindən və xaricdən əldə edilən maşın və avadanlıq üçün ƏDV-dən azadolma tətbiq edilə bilər; bu, 9903 saylı Qərarın dəstək elementlərindən biridir.
Filial, yoxsa şirkət: vergi fərqi nədir?
| Meyar | Türk şirkəti (A.Ş./Ltd. Şti.) | Xarici şirkətin Türkiyədəki filialı |
|---|---|---|
| Vergi ödəyicisi statusu | Tam vergi ödəyicisi (KVK m.3/1) | Məhdud vergi ödəyicisi (KVK m.3/2) |
| Vergiyə cəlb olunan mənfəət | Dünya üzrə mənfəət | Türkiyədəki daimi nümayəndəliyə və ya daimi nümayəndəyə aid edilən mənfəət |
| Korporativ vergi dərəcəsi | 25% (güzəştli dərəcələr daxil) | 25% (kommersiya mənfəəti üçün eyni dərəcə) |
| Mənfəətin xaricə köçürülməsi | Dividend bölgüsü: 15% stopaj (9286 saylı Prezident Qərarı) | Baş ofisə köçürülən məbləğ: qanunda 15% tutma (KVK m.30/6) |
| Baş ofisin məsuliyyəti | Məhdud (kapital həddində) | Qeyri-məhdud |
| ÇVÖA | Dividend maddəsi | Adətən "filial mənfəəti" və ya daimi nümayəndəlik müddəaları |
Filial mənfəətinin köçürülməsində tutma bazası güzəşt və azadolmalar çıxılmamışdan əvvəlki mənfəətdən hesablanan korporativ vergi çıxıldıqdan sonra baş ofisə köçürülən məbləğdir (m.30/6). Hər iki strukturda ümumi vergi yükü oxşar görünsə də, məsuliyyət, mənfəətin bölüşdürülməsində çeviklik, təşviqlər və müqavilə münasibətləri fərqlidir; seçim üçün şirkət açmaq bələdçisindəki müqayisəyə baxa bilərsiniz.
Fiziki şəxslər gəlir vergisini hansı dərəcələrlə ödəyir?
193 saylı Gəlir Vergisi haqqında Qanunun 103-cü maddəsindəki mütərəqqi şkala 15%, 20%, 27%, 35% və 40% dərəcələrindən ibarətdir. Pillələrin məbləğləri hər il yenilənir və əmək haqqı gəlirləri üçün ayrıca pillə hədləri tətbiq olunur; aktual məbləğlər üçün Gəlirlər İdarəsinin (Gelir İdaresi Başkanlığı, GİB) dərc etdiyi şkala əsas götürülməlidir. Türkiyədə işləyən xarici rəhbərlər və şirkətdən dividend alan fiziki şəxs ortaqlar bu şkalanın və stopaj müddəalarının subyektidir.
Xülasə: əsas dərəcələr
| Vergi / əməliyyat | Dərəcə | Əsas |
|---|---|---|
| Korporativ vergi (ümumi) | 25% | KVK m.32/1 |
| Banklar, maliyyə və sığorta qurumları və s. | 30% | KVK m.32/1 |
| Yalnız istehsal mənfəəti (sənaye reyestri sənədi ilə) və kənd təsərrüfatı istehsalı | 12,5% | KVK m.32/8 (7582 saylı Qanun) |
| Yalnız ixrac mənfəəti | 5 bənd güzəşt | KVK m.32/7 |
| İlk kütləvi təklif (ən azı 20%) | 5 dövr ərzində 2 bənd güzəşt | KVK m.32/6 |
| Ölkədaxili minimum korporativ vergi | Güzəşt və azadolmalardan əvvəlki mənfəətin 10%-i | KVK m.32/C |
| Təşviq sənədli investisiya mənfəəti | Dərəcə 60% güzəştlə | KVK m.32/A; 9903 saylı Prezident Qərarı, m.20 |
| Dividend stopajı | 15% (ÇVÖA ilə daha aşağı ola bilər) | 9286 saylı Prezident Qərarı; GVK m.94, KVK m.15, 30 |
| Filial mənfəətinin baş ofisə köçürülməsi | 15% (qanuni dərəcə) | KVK m.30/6 |
| Məhdud vergi ödəyicisinə sərbəst peşə, qeyri-maddi hüquq və s. ödənişlər | Qanunda 15%; Prezident Qərarı ilə fərqlənə bilər | KVK m.30/1-2, 30/8 |
| Elan edilmiş ölkələrdəki qurumlara ödənişlər | 30% | KVK m.30/7 |
| ƏDV (KDV) | 20% ümumi; 10% və 1% güzəştli | ƏDV haqqında Qanun, m.28; 2007/13033 saylı Nazirlər Şurası Qərarı; 7346 saylı Prezident Qərarı |
| Gəlir vergisi (fiziki şəxs) | 15% – 40% mütərəqqi | GVK m.103 |
Tez-tez verilən suallar
2026-cı ildə Türkiyədə korporativ vergi dərəcəsi neçədir?
Ümumi dərəcə 25%-dir. Banklarda, lizinq, faktorinq, sığorta və oxşar maliyyə qurumlarında 30% tətbiq olunur. 7582 saylı Qanunla sənaye reyestri sənədi olan qurumların yalnız istehsaldan və kənd təsərrüfatı istehsalından əldə etdiyi mənfəətə 12,5% dərəcə müəyyən edilmişdir. İxrac mənfəətində 5 bənd, ilk kütləvi təklifdə beş dövr ərzində 2 bənd güzəşt var (5520 saylı Qanun, m.32).
Yeni təsis edilmiş şirkət minimum korporativ vergi ödəyirmi?
Xeyr, ilk üç hesabat dövründə ödəmir. 5520 saylı Qanunun 32/C maddəsinin 5-ci hissəsinə görə ilk dəfə fəaliyyətə başlayan qurumlara fəaliyyətə başladıqları hesabat dövründən etibarən üç hesabat dövrü ərzində ölkədaxili minimum korporativ vergi tətbiq olunmur. Bu müddət bitdikdən sonra vergi güzəşt və azadolmalar çıxılmamışdan əvvəlki mənfəətin 10%-indən az ola bilməz.
Xarici ana şirkətə dividend ödənilərkən nə qədər stopaj tutulur?
9286 saylı Prezident Qərarı ilə dividend stopajı 15%-dir. Ana şirkətin ölkəsi ilə Türkiyə arasında ikiqat vergitutmanın aradan qaldırılması haqqında saziş varsa və ana şirkət öz ölkəsindən aldığı rezidentlik sənədini təqdim edərsə, sazişdəki daha aşağı dərəcə tətbiq edilə bilər. Dividendin kapitala əlavə edilməsi bölgü sayılmır və stopaja tabe deyil.
Filial mənfəətinin xaricə köçürülməsi vergiyə cəlb olunurmu?
Bəli. İllik və ya xüsusi bəyannamə təqdim edən məhdud vergi ödəyicisi qurumların baş ofisə köçürdüyü məbləğdən 5520 saylı Qanunun 30-cu maddəsinin 6-cı hissəsinə əsasən qanunda 15% kimi nəzərdə tutulan tutma aparılır. Baza mənfəətdən hesablanan korporativ vergi çıxıldıqdan sonra köçürülən məbləğdir. İkiqat vergitutmanın aradan qaldırılması haqqında sazişlərin daimi nümayəndəlik və filial mənfəəti müddəaları ayrıca araşdırılmalıdır.
Xaricdən alınan məsləhət xidmətində hansı vergilər yaranır?
Türk şirkəti məhdud vergi ödəyicisi olan xidmət təchizatçısına etdiyi sərbəst peşə ödənişində 5520 saylı Qanunun 30-cu maddəsinə əsasən korporativ vergini mənbədə tutur; dərəcə qüvvədə olan Prezident qərarı ilə müəyyən edilir və saziş olduqda azala bilər. Bundan əlavə, ƏDV haqqında Qanunun 9-cu maddəsinə əsasən xidmətin ƏDV-sini məsul şəxs qismində bəyan edir. Ödənişdən əvvəl saziş və rezidentlik sənədi yoxlanılmalıdır.
2026-cı ildə ƏDV dərəcələri hansılardır?
Ümumi ƏDV dərəcəsi 20%-dir. (II) saylı siyahıdakı mal və xidmətlərə 10%, (I) saylı siyahıdakılara 1% güzəştli dərəcə tətbiq olunur. Dərəcələr 2007/13033 saylı Nazirlər Şurası Qərarı ilə qüvvəyə minmiş və 7346 saylı Prezident Qərarı ilə dəyişdirilmiş dərəcələr haqqında qərarda yer alır. Təşviq sənədli maşın və avadanlıq təchizatında ƏDV-dən azadolma mümkündür.
Mənbələr
- 5520 saylı Korporativ Vergi haqqında Qanun (Kurumlar Vergisi Kanunu), m.3, 15, 30, 32, 32/A, 32/C
- 21.05.2026 tarixli 7582 saylı Qanun (KVK m.32/8 və m.32/C-2-d dəyişiklikləri)
- 28.07.2024 tarixli 7524 saylı Qanun (KVK m.32/C); 20.07.2025 tarixli 7555 saylı Qanun (KVK m.32/A)
- 9286 saylı Prezident Qərarı (Rəsmi Qəzet 22.12.2024) — dividend stopajının dərəcəsi
- 193 saylı Gəlir Vergisi haqqında Qanun (Gelir Vergisi Kanunu), m.94, 103
- 3065 saylı Əlavə Dəyər Vergisi haqqında Qanun (Katma Değer Vergisi Kanunu), m.9, 28
- 2007/13033 saylı Nazirlər Şurası Qərarına əlavə Mal və Xidmətlərə Tətbiq Ediləcək ƏDV Dərəcələrinin Müəyyən Edilməsi haqqında Qərar; 7346 saylı Prezident Qərarı (Rəsmi Qəzet 07.07.2023, № 32241); 9126 saylı Prezident Qərarı (Rəsmi Qəzet 14.11.2024, № 32722)
- 9903 saylı Prezident Qərarına əlavə İnvestisiyalara Dövlət Yardımları haqqında Qərar, m.20 (Rəsmi Qəzet, 30.05.2025, № 32915)