TÜİK-iň 2025-nji ýyl netijelerine görä İzmir 4 504 185 ilatly uly şäherdir we 9903 belgili Kararyň EK-2 goşundysyna görä 1-nji höweslendiriş sebitinde ýerleşýär. Azyk, nebithimiýa, maşyn gurluşygy, dokma, logistika, syýahatçylyk we gaýtadan dikeldilýän energiýa welaýatyň ykdysady keşbini kesgitleýär.
Maglumat karty · İzmir
- Ilaty
- 4 504 185
- TÜİK, Salga esaslanýan ilaty hasaba alyş ulgamy, 31.12.2025Uly şäher häkimligi (büyükşehir)
- Höweslendiriş sebiti
- 1
- Prezidentiň 9903 belgili Kararyna laýyklykda İzmir welaýaty 1-nji höweslendiriş sebitinde ýerleşýär.
- Geografik sebit
- Egeý
- Ösüş agentligi
- Izmir Development Agency (IZKA)
- Öňdebaryjy pudaklar
- Azyk önümçiligiNebithimiýaMaşyngurluşykDokma senagatyLogistikaSyýahatçylykGaýtadan dikeldilýän energiýa
- Erkin zolak
- Ege Serbest Bölgesi
- İzmir Serbest Bölgesi
- Batı Anadolu Serbest Bölgesi
- Guramaçylykly senagat zolaklary (OSB)
- Atatürk OSB
- Kemalpaşa OSB
- Aliağa Kimya İhtisas OSB (ALOSBİ)
- İTOB OSB
- Logistika
- Howa menzili: İzmir Adnan Menderes Havalimanı
- Deňiz porty: Alsancak Limanı, Aliağa limanları
- Tehnopark
- Işleýän tehnologiýa ösüş zolaklarynyň häzirki sanawyny Senagat we tehnologiýa ministrligi çap edýär.
- Eksport
- Welaýatlar boýunça häzirki eksport görkezijileri üçin Türkiýäniň eksportçylar assambleýasynyň (TİM) we Söwda ministrliginiň (Ticaret Bakanlığı) statistikasyna serediň.
Maglumat çeşmeleri: Türkiýäniň statistika instituty (TÜİK), Salga esaslanýan ilaty hasaba alyş ulgamynyň 2025-nji ýylyň netijeleri (09.02.2026) · Prezidentiň 9903 belgili Karary, 2-nji goşundy (Resmi Gazeta, 30.05.2025, № 32915) · Türkiýe Respublikasynyň Söwda ministrligi, erkin zolaklaryň sanawy (13.03.2026) · Doly maýa goýum tertibi üçin: sebit ösüş agentligi, Senagat we tehnologiýa ministrligi, Söwda ministrligi we OSBÜK.
İzmir welaýatynyň ykdysadyýeti nämä daýanýar?
Egeý deňziniň kenarynda, İzmir aýlagynyň töwereginde ösen İzmir 4 504 185 ilaty bilen (TÜİK, 2025) Egeý sebitiniň iň uly şäher merkezleriniň biridir. Ykdysadyýetiň esasy dürlülikdir: azyk önümçiligi, Aliağa töwereginde jemlenen nebithimiýa, maşyn gurluşygy we dokma senagaty bilelikde bar. Port we erkin zolak infrastrukturasy logistikany garaşsyz pudaga öwrüpdir. Efes gadymy şäheri we uzyn kenar zolagy syýahatçylygy, ýel we gün kuwwaty bolsa gaýtadan dikeldilýän energiýa maýa goýumlaryny iýmitlendirýär.
1-nji sebitdäki welaýat üçin höweslendiriş ýagdaýy nähili?
9903 belgili Kararyň EK-2 goşundysynda İzmir 1-nji sebitde ýerleşýär. Bu ýerde Kararda aýratyn görkezilmedik ýagdaýlarda iň az esasy maýa goýum möçberi 12 million TL-dir (m.5/2) we durmuş ätiýaçlandyryş gatanjynyň iş berijiniň paýy boýunça sebit goldawy ulanylmaýar (m.18). Emma OSB-de amala aşyrylýan maýa goýumlar bu goldawda bir aşaky sebitiň şertlerinden peýdalanýar (m.22); bu 1-nji sebitde 2-nji sebitiň 1 ýyllyk goldawyny aňladýar. Şonuň üçin İzmir welaýatynda höweslendirişiň gymmaty köplenç sebit goldawlaryndan däl-de, Türkiýe Asyry ösüş hereketiniň (Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi) maksatnamalaryndan we ileri tutulýan ýa-da maksatly maýa goýum derejesinden gelip çykýar. Taslamanyň haýsy maksatnama girýändigi arza berilmezden öň anyklanmalydyr; maýa goýum höweslendirişleri boýunça gollanma serediň.
Maýadar İzmir welaýatynda haýsy infrastrukturany ulanyp biler?
Welaýatda üç erkin zolak bar: Ege Serbest Bölgesi, İzmir Serbest Bölgesi we Batı Anadolu Serbest Bölgesi. Senagat maýa goýumlary üçin Atatürk OSB, Kemalpaşa OSB, Aliağa Kimya İhtisas OSB (ALOSBİ) we İTOB OSB mümkinçilik berýär. Deňiz ulagynda Alsancak porty we Aliağa portlary, howa ulagynda İzmir Adnan Menderes howa menzili ulanylýar.
Eksporta gönükdirilen önümçilik üçin erkin zolak bilen OSB-niň arasynda saýlamak salgyt we gümrük netijeleri babatda aýratyn öwrenilmelidir (erkin zolaklar boýunça gollanma). Welaýat İzmir ösüş agentliginiň (İzmir Kalkınma Ajansı, İZKA) jogapkärçilik çägine girýär; onuň goňşulary Manisa, Aydın we Balıkesir welaýatlarydyr.