TÜİK-iň 2025-nji ýylyň netijelerine görä, Muğla 1 099 547 ilatly uly şäherdir we 9903 belgili Kararyň 2-nji goşundysyna (EK-2) görä 1-nji höweslendiriş sebitinde ýerleşýär. Hem Egeý, hem-de Ortaýer deňzine kenary bolan welaýatyň ykdysadyýeti syýahatçylyga, oba hojalygyna we suw önümlerini ösdürip ýetişdirmäge esaslanýar.
Maglumat karty · Muğla
- Ilaty
- 1 099 547
- TÜİK, Salga esaslanýan ilaty hasaba alyş ulgamy, 31.12.2025Uly şäher häkimligi (büyükşehir)
- Höweslendiriş sebiti
- 1
- Prezidentiň 9903 belgili Kararyna laýyklykda Muğla welaýaty 1-nji höweslendiriş sebitinde ýerleşýär.
- Geografik sebit
- Egeý
- Ösüş agentligi
- South Aegean Development Agency (GEKA)
- Öňdebaryjy pudaklar
- SyýahatçylykOba hojalygyAkwakultura we balykçylyk
- Erkin zolak
- —
- Guramaçylykly senagat zolaklary (OSB)
- Welaýatdaky OSB-leriň häzirki sanawy we doluşy üçin OSBÜK-iň we Senagat we tehnologiýa ministrliginiň (Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı) maglumatlaryna serediň.
- Logistika
- Howa menzili: Dalaman Havalimanı, Milas-Bodrum Havalimanı
- Deňiz porty: Güllük Limanı
- Tehnopark
- Işleýän tehnologiýa ösüş zolaklarynyň häzirki sanawyny Senagat we tehnologiýa ministrligi çap edýär.
- Eksport
- Welaýatlar boýunça häzirki eksport görkezijileri üçin Türkiýäniň eksportçylar assambleýasynyň (TİM) we Söwda ministrliginiň (Ticaret Bakanlığı) statistikasyna serediň.
Maglumat çeşmeleri: Türkiýäniň statistika instituty (TÜİK), Salga esaslanýan ilaty hasaba alyş ulgamynyň 2025-nji ýylyň netijeleri (09.02.2026) · Prezidentiň 9903 belgili Karary, 2-nji goşundy (Resmi Gazeta, 30.05.2025, № 32915) · Türkiýe Respublikasynyň Söwda ministrligi, erkin zolaklaryň sanawy (13.03.2026) · Doly maýa goýum tertibi üçin: sebit ösüş agentligi, Senagat we tehnologiýa ministrligi, Söwda ministrligi we OSBÜK.
Muğla welaýatynda haýsy maýa goýum ugurlary öňe çykýar?
Muğla Egeý deňzi bilen Ortaýer deňziniň birleşýän ýerinde uzyn we büdür-südür kenara eýedir; Bodrum, Marmaris we Fethiye bu kenaryň tanymal ilatly ýerleridir. Welaýatyň ykdysadyýeti esasan syýahatçylyga daýanýar: myhmanhanalar, ýahta syýahatçylygy we olara hyzmat edýän üpjünçilik pudaklary maýadarlaryň ünsüniň merkezindedir. Goragly aýlaklar balyk ösdürip ýetişdirmäge amatlydygy sebäpli, suw önümlerini ösdürip ýetişdirmek we gaýtadan işlemek ikinji möhüm ugurdyr. Içki böleklerde bolsa zeýtunçylyk we arçylyk ýaly oba hojalyk işleri dowam edýär. TÜİK-iň 2025-nji ýylyň maglumatlaryna görä, welaýatyň ilaty 1 099 547 adamdyr.
Muğla 1-nji sebitde ýerleşýändigi sebäpli höweslendirişler nähili işleýär?
9903 belgili Kararyň 2-nji goşundysyna (EK-2) görä Muğla 1-nji sebitde ýerleşýär. Aýratyn görkezilmedik ýagdaýlarda iň az esasy maýa goýum möçberi 12 million TL-dir (m.5/2) we durmuş ätiýaçlandyryş gatanjynyň iş berijiniň paýy boýunça sebitleýin goldaw ýokdur (m.18). Şonuň üçin syýahatçylyk taslamasynyň höweslendiriş gymmaty köplenç ileri tutulýan maýa goýum derejesine baglydyr: Karar medeniýet we syýahatçylyk gorag we ösüş zolaklaryndaky syýahatçylyk maýa goýumlaryny ileri tutulýan maýa goýumlaryň hataryna goşýar (m.9). Taslamanyň şu zolaklaryň birinde ýerleşýändigi we desganyň görnüşi ýüztutmadan öň barlanmalydyr. Ýaşyl özgertme we öz sarp edişine niýetlenen gün energiýasy maýa goýumlary hem aýratyn seljeriş meselesidir. Jikme-jiklikler üçin maýa goýum höweslendiriş gollanmasyna serediň.
Muğla welaýatyna elýeterlilik nähili üpjün edilýär?
Dalaman howa menzili we Milas-Bodrum howa menzili welaýatyň iki howa gapysydyr; Güllük porty deňiz ýoly baglanyşygyny üpjün edýär. Muğla Aydın, Denizli, Burdur we Antalya bilen serhetleşýär we Günorta Egeý ösüş agentliginiň (Güney Ege Kalkınma Ajansı, GEKA) jogapkärçilik çägine girýär.
Kenar maýa goýumlarynda üns berilmeli esasy meseleler şulardyr:
- Kenar kanunçylygyndaky gurluşyk çäkleri we şähergurluşyk ýagdaýy,
- Taryhy ýadygärlik (sit) we gorag zolaklarynyň çäklendirmeleri,
- Suw önümleri desgalarynda ýer saýlamak we daşky gurşaw rugsatlary.
Gozgalmaýan emläk edinmekde daşary ýurtlulara degişli kadalar üçin gozgalmaýan emläk edinmek gollanmasyna serediň.