Adiyaman aholisi 617 821 kishi (TÜİK, 2025) boʻlib, Prezidentning 9903-son qaroriga koʻra eng keng mintaqaviy koʻmak qoʻllanadigan 6-mintaqaga kiradi. Qishloq xoʻjaligi, toʻqimachilik, neft qazib olish va Nemrut togʻi atrofidagi turizm asosiy iqtisodiy yoʻnalishlardir.
Maʼlumotlar kartasi · Adiyaman
- Aholi
- 617 821
- TÜİK, ADNKS, 31.12.2025Shaharchalar va qishloqlar aholisi: 191 262
- Ragʻbatlantirish mintaqasi
- 6
- Prezidentning 9903-son qaroriga koʻra Adiyaman ragʻbatlantirishning 6-mintaqasiga kiradi.
- Geografik mintaqa
- Janubi-sharqiy Anadolu
- Rivojlanish agentligi
- Silk Road Development Agency
- Yetakchi tarmoqlar
- Qishloq xoʻjaligiToʻqimachilikNeft qazib olishTurizm
- Erkin zona
- —
- Uyushgan sanoat zonalari (OSB)
- Viloyatdagi OSBlarning amaldagi roʻyxati va bandligi haqidagi maʼlumotlar OSBÜK hamda Sanoat va texnologiyalar vazirligi reyestrlarida keltirilgan.
- Logistika
- Aeroport: Adıyaman Havalimanı
- Texnopark
- Faoliyat yuritayotgan texnologiyalarni rivojlantirish zonalarining amaldagi roʻyxatini Sanoat va texnologiyalar vazirligi eʼlon qiladi.
- Eksport
- Viloyatlar boʻyicha eksportning amaldagi koʻrsatkichlarini Turkiya eksportchilar assambleyasi (TİM) va Savdo vazirligi statistikasidan koʻring.
Maʼlumot manbalari: TÜİK (Turkiya statistika instituti), aholini manzil boʻyicha roʻyxatga olish tizimining 2025-yil natijalari (09.02.2026) · Prezidentning 9903-son qarori, 2-ilova (Rasmiy gazeta, 30.05.2025, 32915-son) · Turkiya Respublikasi Savdo vazirligi, erkin zonalar roʻyxati (13.03.2026) · Toʻliq investitsiya profili uchun: mintaqaviy rivojlanish agentligi, Sanoat va texnologiyalar vazirligi, Savdo vazirligi va OSBÜK.
Adiyaman iqtisodiyotining asosiy unsurlari qaysilar?
Adiyaman Janubi-Sharqiy Anadoluning shimoli-gʻarbida, Furot havzasida joylashgan. TÜİKning 2025-yil natijalariga koʻra viloyatda 617 821 kishi yashaydi, ulardan 191 262 nafari shaharcha va qishloqlarda istiqomat qiladi. Qishloq aholisining bu ulushi iqtisodiyotda qishloq xoʻjaligining hal qiluvchi oʻrniga mos keladi. Dehqonchilik bilan bir qatorda yosh ishchi kuchiga tayanadigan, koʻp mehnat talab qiluvchi ishlab chiqarish sifatida toʻqimachilik va tikuvchilik rivojlangan.
Adiyaman Turkiyaning neft qazib oluvchi viloyatlaridan biri boʻlib, bu faoliyat burgʻulash xizmatlari, texnik xizmat koʻrsatish va tashishdan iborat xizmatlar iqtisodiyotini qoʻllab-quvvatlaydi. Turizmda YuNESKO Butunjahon merosi obyekti boʻlgan Nemrut togʻi va Otaturk toʻgʻoni suv omborining qirgʻoqlari ajralib turadi.
6-mintaqa Adiyamandagi investorga nimalarni taklif qiladi?
Prezidentning 9903-son qarori 2-ilovasiga koʻra Adiyaman 6-mintaqaga kiradi. Mintaqaviy koʻmak eng keng boʻlgan ushbu mintaqada:
- Eng kam ish haqiga toʻgʻri keladigan qism boʻyicha ish beruvchining ijtimoiy sugʻurta badali toʻliq 12 yil davomida qoplanadi (18-modda).
- Eng kam ish haqiga toʻgʻri keladigan qism boʻyicha xodimning badal ulushi 10 yil davomida qoʻllab-quvvatlanadi (19-modda).
- 6-mintaqadagi investitsiyalar ustuvor investitsiya hisoblanadi (9-modda), bu esa soliq imtiyozining yuqoriroq stavkasi hamda foiz yoki foyda ulushi koʻmagini anglatadi.
- Agar investitsiya uyushgan sanoat zonasida boʻlsa, ish beruvchi badali koʻmagiga ikki yil qoʻshiladi (22-modda).
Boshqacha belgilanmagan boʻlsa, minimal asosiy investitsiya hajmi 6 mln TL (5/2-modda). Viloyat 2023-yil 6-fevraldagi zilzilalardan ham zarar koʻrgan, shu sababli qayta tiklash davrida yer va bino sharoitlarini alohida oʻrganish lozim. Hisob-kitob uchun investitsiyalarni ragʻbatlantirish haqidagi qoʻllanmaga qarang.
Adiyaman qanday aloqa yoʻllariga ega?
Havo qatnovini Adiyaman aeroporti (Adıyaman Havalimanı) taʼminlaydi. Viloyat Gaziantep, Shanliurfa, Diyarbakir, Malatya va Kahramanmarash bilan chegaradosh, Gaziantepning sanoat va logistika infratuzilmasiga avtomobil yoʻli orqali yetib boriladi.
Adiyaman Gaziantep va Kilis bilan birga Ipak yoʻli rivojlanish agentligi (İpekyolu Kalkınma Ajansı) qamrovida. Uzoq muddatli badal koʻmagi aniq xarajat ustunligidir, biroq u bilan birga bozorlargacha boʻlgan masofa va taʼminot zanjirini ham baholash kerak.