Kepekçi & Sepetçi yuridik byurosi
Turkiyaga investitsiya kiritishning huquqiy xaritasi
Xorijiy investorga zarur boʻlgan huquqiy asos — kompaniya tashkil etishdan ragʻbatlantirish sertifikatigacha, ishlash ruxsatnomasidan arbitrajgacha — 81 viloyatning ragʻbatlantirish mintaqasi, aholisi va asosiy tarmoqlari bilan birga bitta atlasda.
Investitsiya bosqichlari tartibida qoʻllanmalar
Qoʻllanmalar xorijiy investor Turkiyada har bir savolga odatda qaysi tartibda duch kelsa, shu tartibda joylashtirilgan.
Kompaniyani tashkil etish
- 1Turkiyada kompaniya ochishA.Ş., Ltd. Şti., filial va vakolatxona qiyosi; minimal kapital, MERSİS va roʻyxatdan oʻtish bosqichlari.
- 2Xorijiy investitsiyalar toʻgʻrisidagi qonunXorijiy investor va toʻgʻridan-toʻgʻri investitsiya taʼriflari, 3-modda tamoyillari, E-TUYS hisobot taqvimi va tarmoq cheklovlari.
- 3Turkiya soliq tizimiKorporativ soliq, ichki minimal soliq, dividendlardan ushlanma, QQS, norezidentlarga toʻlovlardan ushlanma va imtiyozli stavkalar — umumiy stavkalar jadvali bilan.
- 4Kapital va foydani qaytarishKapitalni banklar orqali olib kirish, dividendlarni qaytarish bosqichlari, xorijiy valyutadagi shartnomalar cheklovlari va valyuta kreditlari qoidalari.
Joy va imtiyozlarni tanlash
- 5Investitsiyalarni ragʻbatlantirish9903-son qaror boʻyicha yangi ragʻbatlantirish tizimi: dasturlar, olti mintaqa, qoʻllab-quvvatlash stavkalari, minimal investitsiya va E-TUYS arizasi.
- 6Erkin zonalar3218-son Qonun boʻyicha 19 erkin zona: bojxona va soliq rejimi, ishlab chiqarish daromadi imtiyozi, ish haqi soligʻi imtiyozi va faoliyat litsenziyasi.
- 7Texnoparklar va OSBTexnoparkdagi daromad va ish haqi imtiyozlari, 5746-son Qonun boʻyicha ilmiy-tadqiqot markazlari, OSBda yer ajratish va ragʻbatlantirish afzalliklari.
- 8Chet elliklar uchun koʻchmas mulkXorijiy jismoniy shaxslar va kompaniyalar tomonidan koʻchmas mulk sotib olish cheklovlari, harbiy zona tekshiruvi, tapu yigʻimi va mulkni oʻtkazish jarayoni.
Xodimlarni jalb qilish
- 9Turkiyada ishlash ruxsatnomasiMuddatli, muddatsiz va mustaqil ishlash ruxsatnomalari hamda Turkuaz karta; ariza berish yoʻllari, muddatlar, aksiyador-rahbarlar va rad etish asoslari.
- 10Turkiyada yashash ruxsatnomasiQisqa muddatli, oilaviy, talabalik va uzoq muddatli yashash ruxsatnomalari; koʻchmas mulk va investitsiya asoslari, muddatlar, tibbiy sugʻurta va ariza berish.
- 11Turkiya mehnat huquqi asoslari4857-son Mehnat toʻgʻrisidagi qonun boʻyicha shartnoma turlari, ish vaqti, yillik taʼtil, ogohlantirish muddatlari, ish kafolati, ish staji kompensatsiyasi va majburiy mediatsiya.
- 12Investitsiya orqali fuqarolikKoʻchmas mulk, kapital, bandlik, depozit, davlat qarz qogʻozlari, fondlar va xususiy pensiya chegaralari; tasdiqlash, yashash ruxsatnomasi, ariza va oila.
Investitsiyani himoya qilish
- 13Arbitraj va nizolarni hal qilishDavlat sudlari, majburiy mediatsiya va xalqaro arbitraj qiyosi; 4686-son Qonun, bekor qilish daʼvolari va xorijiy arbitraj qarorlarining ijrosi.
- 14KVKK va shaxsga doir maʼlumotlarTurkiyaning shaxsga doir maʼlumotlarni himoya qilish qonuni (KVKK) boʻyicha asosiy majburiyatlar: huquqiy asoslar, xabardor qilish, VERBIS, buzilish xabarnomasi va 2024-yil islohotidan keyin chet elga uzatish.
81 viloyat koʻrsatkichi
Viloyatlar avtomobil raqami kodi tartibida berilgan. Oʻngdagi raqam — ragʻbatlantirish mintaqasi.
- 01Adana3
- 02Adiyaman6
- 03Afyonkarahisar4
- 04Agʻri6
- 05Amasya4
- 06Anqara1
- 07Antalya1
- 08Artvin4
- 09Aydin2
- 10Balikesir2
- 11Bilejik3
- 12Bingol6
- 13Bitlis6
- 14Bolu2
- 15Burdur3
- 16Bursa1
- 17Chanakkale2
- 18Chankiri5
- 19Chorum4
- 20Denizli2
- 21Diyarbakir6
- 22Edirne2
- 23Elazigʻ4
- 24Erzinjan4
- 25Erzurum5
- 26Eskishehir1
- 27Gaziantep3
- 28Giresun5
- 29Gumushhane6
- 30Hakkari6
- 31Hatay5
- 32Isparta3
- 33Mersin2
- 34Istanbul1
- 35Izmir1
- 36Kars6
- 37Kastamonu4
- 38Kayseri2
- 39Kirklareli3
- 40Kirshehir4
- 41Kojaeli1
- 42Konya2
- 43Kutahya3
- 44Malatya4
- 45Manisa2
- 46Kahramanmarash5
- 47Mardin6
- 48Mugʻla1
- 49Mush6
- 50Nevshehir3
- 51Nigʻde5
- 52Ordu5
- 53Rize3
- 54Sakarya2
- 55Samsun3
- 56Siirt6
- 57Sinop5
- 58Sivas4
- 59Tekirdagʻ2
- 60Tokat5
- 61Trabzon3
- 62Tunjeli5
- 63Shanliurfa6
- 64Ushak3
- 65Van6
- 66Yozgat5
- 67Zonguldak3
- 68Aksaray4
- 69Bayburt5
- 70Karaman3
- 71Kirikkale3
- 72Batman6
- 73Shirnak6
- 74Bartin5
- 75Ardahan6
- 76Igʻdir6
- 77Yalova2
- 78Karabuk3
- 79Kilis5
- 80Osmaniye5
- 81Duzje3
Ushbu atlas nimani taklif qiladi?
Turkiyadagi kompaniyalar va investitsiyalar atlasi — Kepekçi & Sepetçi yuridik byurosi Turkiyaga investitsiya kiritishni koʻzlayotgan xorijiy kompaniyalar va tadbirkorlar uchun tayyorlagan koʻp tilli maʼlumotnoma manbasi. U ikki qismdan iborat: huquqiy qoʻllanmalar investitsiya jarayonining kompaniya tashkil etishdan nizolarni hal qilishgacha boʻlgan har bir bosqichini amaldagi qonunchilik asosida tushuntiradi; 81 viloyat xaritasi rasmiy manbalarga tayangan holda har bir viloyatning investitsiyalarni ragʻbatlantirish mintaqasi, aholisi, rivojlanish agentligi, erkin zonalari va asosiy tarmoqlarini koʻrsatadi.
Qoʻllanmalardagi qonunlar, Prezident qarorlari va nizomlarga havolalar mevzuat.gov.tr saytidagi amaldagi matnlar bilan solishtirib tekshiriladi; viloyatlar boʻyicha maʼlumotlar TÜİK (Turkiya statistika instituti, Türkiye İstatistik Kurumu), Sanoat va texnologiyalar vazirligi (Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı) hamda Savdo vazirligi (Ticaret Bakanlığı) nashrlariga asoslanadi. Tekshirib boʻlmaydigan maʼlumotlar atlasga kiritilmaydi. Metodika haqida batafsil metodika va manbalar sahifasida.
Hozir Turkiyada investitsiyalarni ragʻbatlantirishning qaysi tizimi amal qiladi?
Turkiyada investitsiyalarni ragʻbatlantirish hozirda Prezidentning 9903-son qaroriga (Rasmiy gazeta, 30.05.2025, 32915-son) ilova qilingan Investitsiyalarga davlat yordami toʻgʻrisidagi qaror bilan tartibga solinadi. Ushbu qaror 2012-yildan beri amal qilib kelgan 2012/3305-son qarorni bekor qildi. Yangi tizim Turkiya asri rivojlanish tashabbusi (Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi), tarmoq ragʻbatlantirish tizimi va mintaqaviy imtiyozlardan iborat; viloyatlar ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish darajasiga koʻra oltita mintaqaga boʻlingan. Batafsil investitsiyalarni ragʻbatlantirish tizimi haqidagi qoʻllanmada.
Koʻp beriladigan savollar
Turkiyada chet elliklar mahalliy investorlar bilan teng huquqqa egami?
Ha. Toʻgʻridan-toʻgʻri xorijiy investitsiyalar toʻgʻrisidagi 4875-son Qonunning 3-moddasiga koʻra, xalqaro shartnomalar yoki maxsus qonunlarda boshqacha nazarda tutilmagan boʻlsa, xorijiy investorlarga mahalliy investorlar bilan teng rejim qoʻllanadi va ular Turkiyada toʻgʻridan-toʻgʻri investitsiyani erkin amalga oshira oladi.
Qaysi viloyatda investitsiya uchun imtiyozlar koʻproq?
9903-son qarorning 2-ilovasidagi mintaqa raqami oshgani sari mintaqaviy qoʻllab-quvvatlash ham ortadi. Masalan, ijtimoiy sugʻurta badalining ish beruvchi ulushini qoʻllab-quvvatlash 2-mintaqada 1 yil, 6-mintaqada esa 12 yil qoʻllanadi. Biroq imtiyozlar yagona mezon emas: bozor, taʼminot zanjiri, logistika va malakali ishchi kuchi ham hal qiluvchi ahamiyatga ega.
Ushbu saytdagi maʼlumotlar yuridik maslahat hisoblanadimi?
Yoʻq. Atlas faqat umumiy maʼlumot berish maqsadida yaratilgan. Muayyan investitsiya qarorini qabul qilishdan oldin amaldagi qonunchilik va sizning vaziyatingizni advokat baholashi lozim.