Türkiye'de Şirket Kurma: A.Ş., Ltd. Şti., Şube ve İrtibat Bürosu

Hazırlayan: Av. Emre Can SepetçiGüncellendi: 6 dk okuma

Kısaca

Türkiye'de yabancı yatırımcı, yerli yatırımcıyla aynı koşullarla şirket kurabilir (4875 sayılı Kanun m.3). En sık tercih edilen türler anonim şirket (asgari sermaye 250.000 TL) ve limited şirkettir (asgari sermaye 50.000 TL); kuruluş MERSİS üzerinden başlatılır ve ticaret siciline tescille tamamlanır. Ticari faaliyet yapmadan pazar araştırması için irtibat bürosu, ana şirketin doğrudan faaliyeti için şube açılabilir.

Yabancılar Türkiye'de şirket kurabilir mi?

Evet. 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu'nun 3. maddesine göre, uluslararası anlaşmalar ve özel kanunlarda aksi öngörülmedikçe yabancı yatırımcıların Türkiye'de doğrudan yatırım yapması serbesttir ve yabancı yatırımcılar yerli yatırımcılarla eşit muameleye tabidir. Uygulamada bu, yabancı gerçek ya da tüzel kişinin %100 sermayesine sahip olduğu bir şirketi, Türk vatandaşı bir ortak aramadan kurabilmesi demektir.

Kuruluş, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümlerine tabidir. Yabancı yatırımcı için ayrı bir "ön izin" süreci yoktur; ancak bankacılık, sigortacılık, enerji, yayıncılık, sivil havacılık, özel güvenlik gibi düzenlenmiş sektörlerde ilgili kurumdan faaliyet izni veya lisans alınması gerekir. Taşınmaz edinimine ilişkin özel kurallar için yabancıların gayrimenkul edinimi rehberine bakılabilir.

Hangi şirket türleri tercih ediliyor?

TTK beş ticaret şirketi türü tanır: kollektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif. Yabancı yatırımcıların büyük çoğunluğu, ortakların sorumluluğunun sermaye taahhüdüyle sınırlı olduğu anonim şirket (A.Ş.) veya limited şirket (Ltd. Şti.) kurar. Yabancı bir şirket ise Türkiye'de ayrı tüzel kişilik kurmadan şube açabilir ya da yalnızca tanıtım ve araştırma amacıyla irtibat bürosu izni alabilir.

ÖlçütAnonim şirket (A.Ş.)Limited şirket (Ltd. Şti.)Şubeİrtibat bürosu
Tüzel kişilikVarVarYok (ana şirkete bağlı)Yok
Asgari sermaye250.000 TL (kayıtlı sermayede başlangıç 500.000 TL)50.000 TLKanunen asgari tutar yok; ana şirket adına tahsis edilen sermaye beyan edilirYok; giderler yurt dışından döviz transferiyle karşılanır
Ortak sayısıEn az 11-50——
SorumlulukPay sahibi sermaye taahhüdüyle sınırlıOrtak sermaye taahhüdüyle sınırlı; kamu borçlarında payı oranında sorumluluk riskiAna şirket sınırsız sorumluAna şirket
Pay devriKural olarak serbest (esas sözleşme kısıtlayabilir)Noter onaylı yazılı sözleşme ve genel kurul onayı——
YönetimYönetim kurulu (tek üye olabilir)Müdür/müdürler (en az bir ortak müdür olmalı)Tam yetkili ticari mümessilBakanlığa bildirilen temsilci
Ticari faaliyetVarVarVarYok

Tablo genel kuralları özetler. Sermaye piyasası, bankacılık ve sigortacılık gibi alanlarda anonim şirket türü ve daha yüksek sermaye zorunlu olabilir.

Asgari sermaye ne kadar ve ne zaman ödenir?

TTK m.332 ve m.580'de yer alan asgari sermaye tutarları, 24.11.2023 tarihli 7887 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile artırılmıştır. Güncel tutarlar şöyledir:

  • Anonim şirket: en az 250.000 TL esas sermaye. Kayıtlı sermaye sistemini kabul eden halka açık olmayan anonim şirketlerde başlangıç sermayesi en az 500.000 TL.
  • Limited şirket: en az 50.000 TL esas sermaye; esas sermaye payının itibari değeri en az 25 TL ve katları olmalıdır (TTK m.583).

Ödeme zamanında iki tür ayrışır. Anonim şirkette nakden taahhüt edilen payların itibari değerlerinin en az %25'i tescilden önce, kalanı tescili izleyen 24 ay içinde ödenir (TTK m.344). Limited şirkette ise tescilden önce %25 ödeme şartı aranmaz (TTK m.585, 7099 sayılı Kanunla eklenen cümle); sermaye, şirket sözleşmesinde öngörülen takvime göre ve kural olarak tescili izleyen 24 ay içinde ödenir.

Yabancı ortağın sermaye olarak getirdiği dövizin bir Türk bankası aracılığıyla Türkiye'ye transferi, ileride kâr payı ve sermaye iadesi transferlerinin belgelenmesi bakımından önemlidir. Ayrıntılar için döviz ve sermaye transferi rehberine bakınız.

Şirket kuruluş adımları nelerdir?

Kuruluş, Ticaret Bakanlığı'nın MERSİS (Merkezi Sicil Kayıt Sistemi) üzerinden başlar ve şirket merkezinin bulunduğu yerdeki ticaret sicili müdürlüğünde tescille tamamlanır. Tipik akış şöyledir:

  1. Unvan ve faaliyet konusunun belirlenmesi. Ticaret unvanı, şirket türünü ve işletme konusunu gösterecek şekilde seçilir (TTK m.43 vd.); faaliyet konuları NACE kodlarıyla eşleştirilir.
  2. Yabancı ortak belgelerinin hazırlanması. Yabancı gerçek kişi için pasaport ve Türkiye'den alınan vergi kimlik numarası; yabancı tüzel kişi için menşe ülkeden faaliyet belgesi (good standing), yetkili organ kararı ve vekâletname. Yabancı belgeler apostil veya konsolosluk onayıyla ve yeminli tercümeyle sunulur.
  3. MERSİS'te kuruluş başvurusu. Esas sözleşme (A.Ş.) veya şirket sözleşmesi (Ltd.) sistem üzerinde hazırlanır; ortaklar, sermaye dağılımı, yöneticiler ve temsil yetkileri girilir.
  4. Sözleşmenin imzası. Kurucular şirket sözleşmesini ticaret sicili müdürlüğünde yetkilendirilmiş personelin huzurunda imzalar (TTK m.585 ve anonim şirketler için ilgili hükümler). Türkiye'ye gelemeyen ortaklar için vekâletname ile işlem yapılabilir.
  5. Sermaye ödemesi. Anonim şirkette nakdi sermayenin en az %25'i bir bankada şirket adına açılan hesaba yatırılır ve banka yazısı alınır. Rekabet Kurumu payı gibi kuruluş giderleri ödenir.
  6. Tescil ve ilan. Ticaret sicili müdürlüğü tescili yapar ve kuruluş Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan edilir. Tescille birlikte şirketin vergi dairesi kaydı da elektronik olarak oluşturulur.
  7. Kuruluş sonrası işlemler. Defterlerin açılış onayları, işyeri açma ve çalışma ruhsatı, SGK işyeri tescili, e-Tebligat ve gerekiyorsa KEP adresi, banka hesaplarının kullanıma açılması ve yabancı yöneticiler için çalışma izni başvurusu.

Belgeler eksiksiz olduğunda tescil kısa sürede tamamlanabilir; asıl zaman alan kısım çoğu zaman yurt dışından belgelerin onaylanması, vergi numarası alınması ve banka hesabının açılmasıdır. Süre, ticaret sicili müdürlüğünün iş yüküne ve belgelerin hazırlığına göre değişir.

Şube açmak ne zaman mantıklı?

Merkezi yurt dışında olan bir ticari işletme, Türkiye'de şube açtığında şube yerli ticari işletmeler gibi ticaret siciline tescil edilir ve şube için yerleşim yeri Türkiye'de bulunan tam yetkili bir ticari mümessil atanır (TTK m.40/4). Şube ayrı tüzel kişiliğe sahip değildir; bu nedenle şubenin borçlarından ana şirket sorumludur.

Şube; ana şirketin sözleşmelerini doğrudan Türkiye'de ifa etmek istediği, ayrı bir iştirak yapısının gerekmediği veya kısa-orta vadeli projelerde tercih edilebilir. Vergisel açıdan şube dar mükellef olarak vergilendirilir ve şube kârının ana merkeze aktarımı ayrıca vergilendirme sonuçları doğurur; bu konu Türkiye vergi sistemi rehberinde ele alınmıştır.

İrtibat bürosu ne işe yarar?

4875 sayılı Kanun m.3/h uyarınca yabancı ülke kanunlarına göre kurulmuş şirketlere, Türkiye'de ticari faaliyette bulunmamak kaydıyla irtibat bürosu açma izni verilir. İzin bugün Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü) tarafından verilmektedir.

İrtibat bürosu pazar araştırması, tanıtım, ana şirket adına koordinasyon ve kalite kontrolü gibi destekleyici faaliyetler için uygundur. Fatura kesemez, satış yapamaz; giderlerinin yurt dışından getirilen dövizle karşılanması gerekir. İzin süreli verilir ve koşulları devam ettikçe uzatılabilir. Ticari faaliyete geçilmesi gerektiğinde şirket veya şube kurulması gerekir.

Kuruluştan sonra hangi yükümlülükler başlar?

Şirket tescil edildiği andan itibaren düzenli yükümlülükleri doğar:

  • Vergi: kurumlar vergisi, KDV ve muhtasar beyanlar; e-Defter ve e-Fatura sistemine geçiş eşikleri. Genel kurumlar vergisi oranı %25'tir (5520 sayılı Kanun m.32).
  • Kurumsal yönetim: yıllık olağan genel kurul toplantısı, pay defteri, yönetim kurulu/müdürler kurulu karar defteri ve genel kurul toplantı ve müzakere defteri.
  • Bildirimler: yabancı sermayeli şirketler, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'na yabancı sermaye ile ilgili bilgileri E-TUYS üzerinden bildirir.
  • Bağımsız denetim: belirli aktif, ciro ve çalışan eşiklerini aşan şirketler bağımsız denetime tabidir; eşikler Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir.
  • İş hukuku ve KVKK: ilk çalışan istihdamıyla SGK bildirimleri, iş sözleşmeleri ve kişisel verilerin işlenmesine ilişkin aydınlatma yükümlülükleri başlar. Bkz. iş hukuku temelleri ve KVKK rehberi.

Yatırım teşviklerinden yararlanmak için şirket türü önemli mi?

Teşvik belgesi, yatırımı gerçekleştirecek gerçek veya tüzel kişi adına düzenlenir; yabancı sermayeli şirketler yerli şirketlerle aynı koşullarda başvurabilir. Ancak 9903 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı eki Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar'ın 20/4. maddesi, tescil tarihi teşvik müracaatından en fazla bir yıl önce olan yeni şirketlere, vergi indirimi yerine artırılmış faiz/kâr payı veya makine desteği seçme imkânı tanır. Bu nedenle şirket kuruluşunun zamanlaması, teşvik planlamasıyla birlikte düşünülmelidir. Ayrıntılar için yatırım teşvik sistemi rehberine ve 81 il haritasına bakabilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular

Yabancı bir kişi Türkiye'de tek başına şirket kurabilir mi?

Evet. Anonim şirket de limited şirket de tek ortakla kurulabilir ve tek ortak yabancı gerçek veya tüzel kişi olabilir. Türk vatandaşı ortak veya yönetici bulundurma zorunluluğu yoktur; ancak şubede Türkiye'de yerleşik tam yetkili ticari mümessil atanması gerekir.

2026'da A.Ş. ve Ltd. Şti. için asgari sermaye ne kadardır?

7887 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı uyarınca anonim şirketlerde asgari esas sermaye 250.000 TL, kayıtlı sermayeli halka açık olmayan anonim şirketlerde başlangıç sermayesi 500.000 TL, limited şirketlerde asgari esas sermaye 50.000 TL'dir.

Sermayenin tamamını kuruluşta yatırmak gerekir mi?

Hayır. Anonim şirkette nakdi sermayenin en az %25'i tescilden önce, kalanı tescili izleyen 24 ay içinde ödenir. Limited şirkette tescilden önce %25 ödeme şartı yoktur; sermaye şirket sözleşmesindeki takvime göre ödenir.

Yabancı ortak Türkiye'ye gelmeden şirket kurulabilir mi?

Kural olarak evet. Yurt dışında düzenlenen ve apostil veya konsolosluk onayı taşıyan vekâletname ile vekil, MERSİS işlemlerini yürütebilir ve sözleşmeyi ticaret sicili müdürlüğünde imzalayabilir. Banka hesabı açılışında bankaların kendi kimlik doğrulama kuralları ayrıca uygulanır.

İrtibat bürosu fatura kesebilir mi?

Hayır. İrtibat bürosu yalnız ticari olmayan faaliyetler için açılabilir; satış yapamaz ve fatura kesemez. Ticari faaliyet için şirket veya şube kurulmalıdır.

Şirket kurmak oturma izni sağlar mı?

Şirket kuruluşu tek başına ikamet hakkı vermez. Şirkette çalışacak yabancı ortak-yöneticinin çalışma izni alması gerekir; geçerli çalışma izni ikamet izni yerine geçer. "Ticari bağlantı veya iş kurma" amacıyla kısa dönem ikamet izni de mümkündür (6458 sayılı Kanun m.31). Bkz. ikamet izni rehberi.

Kaynaklar

  • 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m.40, 332, 344, 580, 583, 585 (mevzuat.gov.tr)
  • 24.11.2023 tarihli 7887 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (asgari sermaye tutarları)
  • 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu, m.3
  • 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu, m.32
  • 9903 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı eki Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar, m.20 (RG 30.05.2025, sayı 32915)
  • 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu, m.31
Yasal uyarıBu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya danışmanlık niteliği taşımaz. Mevzuat sık değişir; somut bir karar vermeden önce güncel mevzuatı ve kendi durumunuzu bir avukatla değerlendirin. Sorularınız için: [email protected]