Түркияда жашоого уруксат: түрлөрү, талаптары, мөөнөттөрү жана арыз берүү

Автору: Адвокат Эмре Жан СепетчиЖаңыртылды: 8 мүн окуу

Кыскача

Түркияда визасы же визасыз режими уруксат бергенден же 90 күндөн узак калган чет өлкөлүктөр жашоого уруксат алышы керек (№ 6458 Мыйзам, 19-берене). Кыска мөөнөттүү жашоого уруксат мүлккө ээ болуу же соода байланыштарын түзүү сыяктуу негиздер боюнча бир жолу эң көп 2 жылга, ал эми Президент белгилеген чөйрөдө жана өлчөмдө инвестиция салган адамдар үчүн эң көп 5 жылга берилет (31-берене). 8 жыл үзгүлтүксүз жашагандан кийин чет өлкөлүк узак мөөнөттүү жашоого уруксатка арыз бере алат (42-берене). Арыздар Ички иштер министрлигинин Миграцияны башкаруу башкармалыгына берилет; жарактуу иштөөгө уруксат жашоого уруксат катары эсептелет (27-берене).

Түркияда кимге жашоого уруксат керек?

Түркияда визасы же визасыз режими уруксат бергенден же токсон күндөн узак кала турган чет өлкөлүктөр жашоого уруксат алышы керек (Чет өлкөлүктөр жана эл аралык коргоо жөнүндө № 6458 Мыйзам, YUKK, 19-берене). Чет өлкөдө алынган жашоого уруксат алты айдын ичинде колдонулбаса, күчүн жоготот.

Жашоого уруксат системасын Ички иштер министрлигинин Миграцияны башкаруу башкармалыгы (Göç İdaresi Başkanlığı) башкарат; арыздар Түркиянын ичинде губернатордук мекемелерге (миграцияны башкаруунун провинциялык дирекцияларына), ал эми чет өлкөдө консулдуктарга берилет. Түркияда инвестиция салган, компания ачкан же мүлк сатып алган чет өлкөлүк үчүн жашоого уруксат мыйзамдуу жашоонун негизги куралы болуп саналат. Бирок жашоого уруксат иштөө укугун бербейт; иштей турган чет өлкөлүккө өзүнчө иштөөгө уруксат керек.

Түркияда жашоого уруксаттын кандай түрлөрү бар?

YUKKнын 30-беренеси алты түрүн санайт: кыска мөөнөттүү, үй-бүлөлүк, студенттик, узак мөөнөттүү, гуманитардык жана адам сатуунун курмандыгы үчүн жашоого уруксат. Инвесторлор жана алардын үй-бүлөлөрү үчүн алгачкы төртөө эң маанилүү.

ТүрүКимге берилетЭң узак мөөнөтүУкуктук негиз
Кыска мөөнөттүү31-беренеде саналган негиздердин бири бар чет өлкөлүктөр (мүлк ээлери, соода байланыштары/компания түзүү, туризм ж.б.)Бир жолу 2 жылга чейинYUKK, 31/2-берене
Кыска мөөнөттүү — инвестиция (31/1-j-берене)Түркияда иштебеген, Президент белгилеген чөйрөдө жана өлчөмдө инвестиция салган адамдар жана алардын үй-бүлөлөрүБир жолу 5 жылга чейинYUKK, 31/5-берене
Үй-бүлөлүкТүркиянын жаранынын же уруксаты бар чет өлкөлүктүн чет элдик жубайы, жашы жете элек жана багуусундагы чет элдик балдарыБир жолу 3 жылга чейин; демөөрчүнүн уруксатынан ашпашы керекYUKK, 34-берене
СтуденттикТүркияда жогорку билим алып жаткан (кенже адистиктен доктурантурага чейин) чет өлкөлүктөрОкуу мөөнөтүнө жарашаYUKK, 38-берене
Узак мөөнөттүүКеминде 8 жыл үзгүлтүксүз жашаган же министрлик белгилеген шарттарга жооп берген чет өлкөлүктөрМөөнөтсүзYUKK, 42-берене
Иштөөгө уруксат (жашоого уруксат катары эсептелет)Жарактуу иштөөгө уруксаттын ээлериИштөөгө уруксаттын мөөнөтүнөYUKK, 27-берене

Түркияда кыска мөөнөттүү жашоого уруксат кандай негиздер боюнча берилет?

YUKKнын 31/1-беренеси кыска мөөнөттүү жашоого уруксаттын негиздерин толук санап көрсөтөт: илимий изилдөө; Түркияда кыймылсыз мүлккө ээ болуу; соода байланыштарын түзүү же бизнес жүргүзүү; кызмат учурундагы окутуу; келишимдер же студенттик алмашуу программалары боюнча окуу; туризм; дарылануу; сот же административдик органдардын талабы; үй-бүлөлүк уруксаттан өтүү; түрк тили курстары; мамлекеттик мекемелер аркылуу окуу, изилдөө же стажировка; Түркиядагы жогорку окуу жайларынын бүтүрүүчүлөрүнүн алты айдын ичинде берген арыздары; Түркияда иштебеген, Президент белгилеген чөйрөдө жана өлчөмдө инвестиция сала турган адамдар жана алардын чет элдик жубайы жана балдары; ТКРнын жарандары.

Инвесторлор үчүн үч негиз өзгөчө маанилүү:

  • Мүлккө ээ болуу (31/1-b-берене). Колдонуу жобосунун 28/3-беренесине ылайык, мүлк турак жай болушу жана турак жай катары колдонулушу керек. Турак жайдын биргелешкен ээлери болгон үй-бүлө мүчөлөрү да ушул негиз боюнча арыз бере алышат; биргелешкен ээ болбогон үй-бүлө мүчөлөрү үчүн турак жай каржылык мүмкүнчүлүктүн далили катары гана кызмат кылат. 2024-жылдын 21-ноябрындагы № 7533 Мыйзам менен кошулган 31/6-беренеге ылайык, жашоого уруксат алууга негиз боло турган мүлктүн түрүн жана наркын Ички иштер министрлиги белгилейт. Министрлик белгилеген учурдагы минималдуу наркты арыз берген учурда Миграцияны башкаруу башкармалыгынан тактоо керек. Сатып алуу эрежелери тууралуу чет өлкөлүктүн Түркияда кыймылсыз мүлк сатып алуусу боюнча колдонмодо.
  • Соода байланыштары же бизнес түзүү (31/1-c-берене). Түркияда компания түзө турган, өнөктөштүк боюнча сүйлөшүүлөрдү жүргүзө турган же соода байланыштарын түзө турган чет өлкөлүктөр үчүн арналган. Суралган мөөнөт үч айдан ашса, байланыш түзүлө турган адамдардан же компаниялардан чакыруу каты же ушуга окшош документтер талап кылынышы мүмкүн (жобонун 28/4-беренеси). Бул уруксат иштөө укугун бербейт.
  • Инвестиция (31/1-j-берене). Түркияда иштебеген, бирок Президент белгилеген чөйрөдө жана өлчөмдө инвестиция салган адамдарга жана алардын үй-бүлөлөрүнө берилет; бир жолу беш жылга чейин берилиши мүмкүн. Бул негиз ошондой эле № 5901 Мыйзамдын 12/1-b беренеси боюнча инвестиция аркылуу жарандык алуу жолунун жашоо бөлүгү болуп саналат; караңыз: инвестиция аркылуу Түркиянын жарандыгы.

Кыска мөөнөттүү жашоого уруксат үчүн кандай талаптар бар?

YUKKнын 32-беренесине ылайык, төмөнкү шарттар колдонулат:

  1. 31/1-беренедеги негиздердин бирине таянуу жана ага тиешелүү маалыматтарды жана документтерди тапшыруу;
  2. Түркияга кирүүсүнө тыюу салынган чет өлкөлүктөрдүн катарында болбоо (7-берене);
  3. жалпы саламаттык жана коопсуздук стандарттарына жооп берген турак жайдын болушу;
  4. талап кылынса, жараны болгон же мыйзамдуу жашаган өлкөдөн соттуулугу тууралуу маалымкат тапшыруу;
  5. Түркияда жашай турган дарегин көрсөтүү.

Мындан тышкары, Колдонуу жобосунун 22/13-беренеси суралган уруксаттын мөөнөтүн камтыган жарактуу медициналык камсыздандырууну талап кылат; Түркиянын жалпы медициналык камсыздандыруусу менен камтылган адамдар камсыздандырылган деп эсептелет. Паспорт же ага барабар документ суралган уруксаттан алтымыш күн узагыраак жарактуу болушу керек (YUKK, 21/2-берене).

Кайсы бир шарт аткарылбаса же жоголсо, уруксат башка максатта колдонулса, же өлкөдөн чыгаруу же кирүүгө тыюу салуу тууралуу күчүндөгү чечим болсо, кыска мөөнөттүү уруксаттан баш тартылат, ал жокко чыгарылат же узартылбайт (33-берене).

Үй-бүлөлүк жашоого уруксатты кантип алууга болот?

Үй-бүлөлүк жашоого уруксат Түркиянын жаранынын же жашоого уруксаты бар чет өлкөлүктүн чет элдик жубайына, жашы жете элек же багуусундагы чет элдик балдарына бир жолу үч жылга чейин берилиши мүмкүн, бирок эч качан демөөрчүнүн уруксатынан узак болбойт (YUKK, 34/1-берене).

Демөөрчү (үй-бүлөсүн Түркияга алып келген адам) 35/1-беренедеги шарттарга жооп бериши керек:

  • үй-бүлөнүн ар бир мүчөсүнө эмгек акынын минималдуу өлчөмүнүн үчтөн биринен кем эмес, жалпысынан эмгек акынын минималдуу өлчөмүнөн аз эмес айлык киреше;
  • үй-бүлөгө ылайыктуу турак жай жана үй-бүлөнүн бардык мүчөлөрүн камтыган медициналык камсыздандыруу;
  • акыркы беш жылда үй-бүлөлүк тартипке каршы кылмыштар үчүн соттуулуктун жоктугу;
  • Түркияда жашоого уруксат менен кеминде бир жыл жашоо;
  • даректик каттоо системасында катталуу.

Бир жыл жашоо шарты иштөөгө уруксаттын ээлерине, илимий изилдөө үчүн жашоого уруксаттын ээлерине жана Түркиянын жарандарына никеде турган чет өлкөлүктөргө колдонулбайт (35/2-берене). Бул маанилүү, анткени иштөөгө уруксат менен келген жетекчи же адис үй-бүлөсүн дароо алып келе алат. Үй-бүлөлүк уруксат студенттик уруксатсыз он сегиз жашка чейин башталгыч жана орто мектепте окуу укугун берет (34/4-берене). Кеминде үч жыл үй-бүлөлүк уруксат менен жашаган жана он сегиз жашка толгон бала аны кыска мөөнөттүү уруксатка алмаштыра алат (34/5-берене).

Узак мөөнөттүү жашоого уруксат үчүн кандай талаптар бар?

Түркияда жашоого уруксат менен кеминде сегиз жыл үзгүлтүксүз жашаган же министрлик белгилеген шарттарга жооп берген чет өлкөлүктөргө губернатордук мекемелер министрликтин макулдугу менен мөөнөтсүз жашоого уруксат беришет (YUKK, 42-берене). 43-беренеге ылайык, арыз берүүчү акыркы үч жылда социалдык жардам албаган болушу, өзүн жана үй-бүлөсүн камсыз кыла турган жетиштүү жана туруктуу кирешеси болушу, жарактуу медициналык камсыздандыруусу болушу жана коомдук тартипке же коопсуздукка коркунуч келтирбеши керек.

Узак мөөнөттүү уруксаттын ээлери атайын мыйзамдардагы жоболорду жана социалдык камсыздоо боюнча алынган укуктарды эске алуу менен, аскердик кызматты, шайлоого жана шайланууга, мамлекеттик кызматка кирүүгө жана транспорт каражатын бажы алымысыз алып кирүүгө укукту кошпогондо, Түркиянын жарандарына берилген укуктарды пайдаланышат (44-берене). Узак мөөнөттүү уруксат ошондой эле Эл аралык жумушчу күчү жөнүндө № 6735 Мыйзамдын 10/3-беренесине ылайык мөөнөтсүз иштөөгө уруксатка арыз берүүгө мүмкүндүк берет. Качкындар, шарттуу качкындар, кошумча коргоону пайдалангандар, гуманитардык уруксаттын ээлери жана убактылуу коргоодогу адамдар узак мөөнөттүү уруксатка өтө алышпайт (42/2-берене).

Түркияда жашоого уруксатка кайда жана кантип арыз берилет?

Мыйзамдагы эреже боюнча биринчи арыз жараны болгон же мыйзамдуу жашаган өлкөдөгү Түркиянын консулдугуна берилет (YUKK, 21/1-берене). Консулдук аны өз пикири менен жөнөтөт жана арыздар боюнча чечим эң кечинде токсон күндүн ичинде кабыл алынат (21/4-5-берене).

YUKKнын 22-беренеси арыздарды өзгөчө тартипте губернатордук мекемелерге, башкача айтканда Түркиянын ичинен берүүгө болгон учурларды санайт: узак мөөнөттүү жана студенттик уруксаттар, үй-бүлөлүк уруксаттан кыска мөөнөттүү уруксатка өтүү, учурдагы уруксаттын негизи токтогондуктан же өзгөргөндүктөн жаңы уруксатка арыз берүү, Түркиядагы жогорку окуу жайларынын бүтүрүүчүлөрү, Түркиядан чыгып кетүү негизсиз же мүмкүн эмес болгон учурлар жана башкалар. Колдонуу жобосунун 19/4-беренесине ылайык, жашоого уруксатка арыздар колдонулуучу жол-жоболор боюнча электрондук түрдө да кабыл алынышы мүмкүн; Миграцияны башкаруу башкармалыгынын онлайн арыз системасы (e-ikamet) ушул максатта колдонулат. Арызды ыйгарым укуктуу ортомчу мекеме да бере алат (21/7-берене).

Арыз берүүнүн практикалык тартиби:

  1. Негизди тандоо. 31–38-беренелердеги кайсы негиз туура келерин чечиңиз: мүлк, соода байланыштары, инвестиция, үй-бүлө же окуу.
  2. Документтерди даярдоо. Паспорт (суралган мөөнөттөн 60 күн узак жарактуу), негизди тастыктаган документтер (тапу документи, компаниянын документтери, чакыруу каты ж.б.), медициналык камсыздандыруу, дарек маалыматтары жана талап кылынса соттуулугу тууралуу маалымкат. Чет өлкөлүк документтер апостиль же консулдук легалдаштыруу жана котормо менен тапшырылат.
  3. Онлайн арыз жана кабыл алууга жазылуу. Форманы толтуруп, кабыл алууга жазылыңыз жана жашоого уруксат үчүн жыйым сыяктуу чыгымдарды төлөңүз (суммалар жыл сайын өзгөрөт жана арыз берген учурда текшерилиши керек).
  4. Жеке тапшыруу жана кароо. Документтерди миграцияны башкаруунун провинциялык дирекциясына тапшырыңыз; орган кошумча документтерди талап кылышы мүмкүн.
  5. Карта жана дарек каттоо. Жактырылса, жашоого уруксат картасы берилет; даректик каттоо системасында катталыңыз.

Жашоого уруксат кантип узартылат жана качан токтойт?

Узартууга арыздар уруксаттын мөөнөтү бүтөрдөн алтымыш күн мурун башталып, кандай болгон күндө да мөөнөт бүткөнгө чейин губернатордук мекемелерге берилиши керек (YUKK, 24/2-берене). Арыз берүүчүлөр уруксатынын мөөнөтү бүтсө да чечим чыкканга чейин Түркияда калууга мүмкүндүк берген акысыз документ алышат. Узартылган уруксат мурдагысынын мөөнөтү бүткөн күндөн тартып жүрөт (24/3-берене).

Уруксаттын негизи токтосо (мисалы, мүлк сатылса же компания ишин токтотсо), уруксат жокко чыгарылышы мүмкүн; жаңы негиз пайда болсо, 22/1-ğ-беренеге ылайык Түркиянын ичинен жаңы максатка туура келген уруксатты сурап арыз берүүгө болот. Чет өлкөдө өткөрүлгөн убакыт үчүн жокко чыгаруу жобо менен жөнгө салынат (33/2-берене).

Көп берилүүчү суроолор

Түркияда үйгө ээ болуу жашоого уруксатка укук береби?

Түркияда кыймылсыз мүлккө ээ болуу YUKKнын 31/1-b беренеси боюнча кыска мөөнөттүү жашоого уруксаттын негиздеринин бири, бирок бул автоматтык укук эмес. Колдонуу жобосуна ылайык, мүлк турак жай катары колдонулган турак жай болушу керек. № 7533 Мыйзам менен кошулган 31/6-беренеге ылайык, мүлктүн түрүн жана наркын Ички иштер министрлиги белгилейт; учурдагы чекти арыз берүүдөн мурун тактоо керек.

Түркияда кыска мөөнөттүү жашоого уруксат канча убакытка жарактуу?

Кыска мөөнөттүү жашоого уруксат бир жолу эки жылга чейин берилиши мүмкүн (YUKK, 31/2-берене). Президент белгилеген чөйрөдө жана өлчөмдө инвестиция салган адамдарга жана ТКРнын жарандарына берилген уруксаттар бир жолу беш жылга чейин берилиши мүмкүн (31/5-берене). Иш жүзүндөгү мөөнөттү орган арыз берүүчүнүн өтүнүчүн жана негизин эске алып белгилейт.

Түркияда жашоого уруксат үчүн медициналык камсыздандыруу милдеттүүбү?

Ооба. Колдонуу жобосунун 22/13-беренесине ылайык, арыз берүүчүлөрдүн суралган уруксаттын мөөнөтүн камтыган жарактуу медициналык камсыздандыруусу болушу керек; Түркиянын жалпы медициналык камсыздандыруусу менен камтылган адамдар камсыздандырылган деп эсептелет. Үй-бүлөлүк уруксат үчүн демөөрчү үй-бүлөнүн бардык мүчөлөрүн камсыздандырышы керек (YUKK, 35-берене), ал эми узак мөөнөттүү уруксат үчүн жарактуу медициналык камсыздандыруу мыйзамдуу шарт болуп саналат (43-берене).

Жашоого уруксат менен Түркияда иштей аламбы?

Жок. Жашоого уруксаттын өзү иштөө укугун бербейт; Түркияда иштей турган чет өлкөлүккө № 6735 Мыйзам боюнча иштөөгө уруксат керек. Тескерисинче, жарактуу иштөөгө уруксат жашоого уруксат катары эсептелет (YUKK, 27-берене), ошондуктан иштөөгө уруксаттын ээсине өзүнчө жашоого уруксат керек эмес. Узак мөөнөттүү жашоого уруксаттын ээлери мөөнөтсүз иштөөгө уруксатка арыз бере алышат.

Канча жылдан кийин Түркияда узак мөөнөттүү жашоого арыз бере алам?

Түркияда жашоого уруксат менен кеминде сегиз жыл үзгүлтүксүз жашаган чет өлкөлүктөр узак мөөнөттүү жашоого уруксатка арыз бере алышат (YUKK, 42-берене). Ошондой эле алар акыркы үч жылда социалдык жардам албаган, жетиштүү жана туруктуу кирешеси жана жарактуу медициналык камсыздандыруусу бар болушу жана коомдук тартипке коркунуч келтирбеши керек (43-берене). Узак мөөнөттүү уруксат мөөнөтсүз жана кеңири укуктарды берет.

Жашоого уруксатты узартууга качан арыз берүү керек?

Узартууга арыз уруксаттын мөөнөтү бүтөрдөн алтымыш күн мурун башталып, кандай болгон күндө да мөөнөт бүткөнгө чейин берилиши керек (YUKK, 24/2-берене). Арыз берүүчүгө берилген документ чечим чыкканга чейин Түркияда мыйзамдуу калууга мүмкүндүк берет. Мөөнөт бүткөндөн кийин узартуу жолу жабылат жана мыйзамдуу жашоо үзгүлтүккө учурашы мүмкүн, ошондуктан графикти алдын ала пландоо керек.

Булактар

  • Чет өлкөлүктөр жана эл аралык коргоо жөнүндө № 6458 Мыйзам (YUKK), 19, 21, 22, 24, 27, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 38, 42, 43, 44-беренелер (mevzuat.gov.tr)
  • 2024-жылдын 21-ноябрындагы № 7533 Мыйзам, 35-берене (YUKKнын 31/6-7-беренелерин кошкон)
  • Чет өлкөлүктөр жана эл аралык коргоо жөнүндө мыйзамды колдонуу жобосу (Расмий газета, 17.03.2016), 19, 22, 28-беренелер
  • Эл аралык жумушчу күчү жөнүндө № 6735 Мыйзам, 10-берене
  • Түркиянын жарандыгы жөнүндө № 5901 Мыйзам, 12/1-b-берене
Укуктук эскертүүБул бет жалпы маалымат үчүн гана берилет жана юридикалык кеңеш болуп саналбайт. Түркиянын мыйзамдары тез-тез өзгөрөт: чечим кабыл алуудан мурун иштеп турган ченемди текшерип, өз жагдайыңызды тажрыйбалуу юрист менен талкуулаңыз. Суроолор: [email protected]

Сунуш суроо

Инвестицияңызды кыскача сүрөттөп бериңиз. Иштин көлөмү, акы эсептөө ыкмасы жана мөөнөттөрү көрсөтүлгөн жазуу жүзүндөгү сунуш электрондук почтаңызга жөнөтүлөт.

WhatsApp аркылуу жазуу[email protected]